به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین حسین طیبی‌فر، جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، امروز پنجشنبه ۲۳ مهرماه ۱۴۰۵ در آیین اختتامیه کنفرانس بین‌المللی «فقه و حقوق حکمرانی جنگ» که در مجتمع محمدیه قم برگزار شد، به تشریح مبانی حاکمیت دینی، نقش مردم در تحقق عدالت و جایگاه دفاع و فرماندهی جنگ در نظام ولایی پرداخت.
وی با بیان اینکه محور اصلی تعارض جریان‌های الهی و غیر الهی در طول تاریخ، مسئله توحید ربوبی و حق تشریع خداوند بوده است، اظهار کرد: اختلاف اساسی در موضوع خالقیت یا مالکیت خداوند نیست و حتی در عبودیت فردی نیز اختلاف به این اندازه نیست؛ نقطه اصلی تعارض، پذیرش خداوند به عنوان پروردگار، مدیر و مدبر و پذیرش حاکمیت و حق قانون‌گذاری اوست.
توحید ربوبی، محور تقابل با حاکمیت‌های طاغوتی است
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر گفت: در توحید ربوبی، خداوند پرورش‌دهنده، مدیر و مدبر است و حاکمیت و تشریع به او اختصاص دارد. همین مسئله، نقطه تضاد با جریان‌هایی می‌شود که حاضر به پذیرش حاکمیت حکم خداوند نیستند.
وی افزود: فرعون‌ها و سرمایه‌داران مُترف نمی‌توانند با حاکمیت حکم‌الله کنار بیایند؛ از این رو، بسیاری از تعارض‌های تاریخی به همین نقطه مرکزی بازمی‌گردد.
جانشین نماینده ولی‌فقیه در سپاه با اشاره به مأموریت پیامبران و اولیای الهی اظهار کرد: خداوند برای اجرایی شدن حاکمیت خود بر زمین، برگزیدگانی را از میان مخلوقات انتخاب کرده که از مقام عصمت برخوردارند تا حکم الهی را دریافت کنند، آن را بیان و تبیین کنند و زمینه اجرای آن را فراهم سازند.
وی تأکید کرد: در این نگاه، هدف، حاکمیت اراده شخصی انسان‌ها بر یکدیگر نیست، بلکه تحقق حکم خداوند بر اساس خیر و مصلحت بشر است.
رهبری، قانون و مردم؛ سه رکن اساسی حاکمیت
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر با تشریح ارکان حاکمیت گفت: هر حاکمیتی سه رکن اساسی دارد؛ نخست، رهبری که هدایت و پیشبرد جامعه را بر عهده دارد و می‌توان از باب تشبیه نقش آن را به راننده تشبیه کرد.
وی افزود: رکن دوم، قانون و منشور اداره زندگی است که چارچوب حرکت جامعه و زمینه اجرای آن را مشخص می‌کند و به منزله موتور حرکت است. رکن سوم نیز مردم هستند که با حضور و پشتیبانی خود، امکان حرکت و تحقق حاکمیت را فراهم می‌کنند.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه تأکید کرد: رهبر بدون پشتوانه مردمی و بهترین قانون بدون خواست و همراهی مردم، قابل اجرا نیست. مردم در این مجموعه، نقش تأمین نیروی حرکت را بر عهده دارند.
وی ادامه داد: در حاکمیت دینی، اراده هیچ انسانی بر انسان‌های دیگر حاکم نیست؛ آنچه حاکم است، اراده و حکم خداوند است و این حاکمیت بر اساس مصلحت و خیر بشر شکل می‌گیرد.
در نظام الهی، حاکم نیز تابع حکم خداوند است
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر با تأکید بر تفاوت حاکمیت دینی با فرمانروایی متعارف در جهان اظهار کرد: در نظام‌های الهی، فرمانروایی به آن معنای رایج وجود ندارد؛ فرمان، فرمان خداوند است و پیامبران و اولیای برگزیده مأمورند حکم او را بیان و تبیین کنند و بستر اجرای آن را فراهم آورند.
وی با اشاره به فرمان قرآن به مردم برای پذیرش آنچه پیامبر (ص) می‌آورد و پرهیز از آنچه نهی می‌کند، گفت: در مقابل، پیامبر نیز مأمور است تنها آنچه را از سوی خداوند دریافت کرده است، ابلاغ کند.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه با استناد به آیات سوره حاقه درباره منع نسبت دادن سخن به خداوند اظهار کرد: خداوند حتی پیامبر خود را از این کار بر حذر می‌دارد و می‌فرماید اگر سخنی را به ما نسبت دهد، او را با قدرت می‌گیریم و رگ حیاتش را قطع می‌کنیم و هیچ کس نیز نمی‌تواند مانع شود.
وی افزود: این بیان نشان می‌دهد که پیامبر مأمور ابلاغ و تبیین حکم خداوند است و نمی‌تواند از جانب خود سخنی را به خدا نسبت دهد. در نتیجه، آنچه حاکم است، حکم‌الله است.
غدیر، ابلاغ فرمان الهی بود
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر با اشاره به واقعه غدیر گفت: پیامبر اکرم (ص) در روز غدیر، از جانب خود برای امیرالمؤمنین (ع) حکم صادر نکرد، بلکه مأمور بود فرمان نازل‌شده از سوی خداوند را ابلاغ کند.
وی با اشاره به آیه «یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ» افزود: در اینجا نیز پیامبر (ص)، ابلاغ‌کننده و معرفی‌کننده فرمان الهی است و اصل حاکمیت به حکم خداوند بازمی‌گردد.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه ادامه داد: پیامبر (ص) در جایگاه حقوقی، مأموریت الهی دارد، اما در جایگاه حقیقی، خود نیز مانند دیگر انسان‌ها باید به همان حکمی عمل کند که آن را ابلاغ کرده است؛ این ویژگی با رفتار فرمانروایان متعارف دنیا تفاوت دارد.
حاکمیت برای اعمال ولایت الهی است، نه اراده حزب و گروه
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر اظهار کرد: حاکمیت الهی برای اعمال ولایت خداوند شکل می‌گیرد، نه اعمال ولایت شخص حاکم، حزب یا گروه او.
او با اشاره به تفاوت مرجعیت و حاکمیت گفت: مرجعیت در حوزه احکام فردی، تعددپذیر است، اما حاکمیت نمی‌تواند متعدد باشد.
وی با نقل مضمون سخنی از رهبر شهید انقلاب درباره بینش توحیدی افزود: بینش توحیدی خالص اسلامی می‌گوید همه باید فرمان خداوند را ببرند و هیچ کس حق ندارد دیگری را زیر سلطه خود قرار دهد یا خود را تحت سلطه دیگری بگذارد.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه تأکید کرد: در حاکمیت الهی، آقا بالا سر به آن معنایی که در جهان رایج است، وجود ندارد و معیار، تبعیت از حکم خداوند است.
بندگی خدا و اجتناب از طاغوت، دو مأموریت کلان پیامبران
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر با استناد به آیه «وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ» گفت: خداوند دو مأموریت کلان را بر عهده پیامبران قرار داده است؛ نخست، دعوت به بندگی خداوند و دوم، اجتناب از طاغوت.
وی توضیح داد: بندگی خداوند تنها به عبادت فردی محدود نیست، بلکه پذیرش حاکمیت حکم‌الله و قرار گرفتن در چارچوب فرمان او را نیز دربرمی‌گیرد. بزرگ‌ترین صفتی که برای پیامبر (ص) مطرح می‌شود نیز بنده بودن خداوند است.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه افزود: مأموریت دوم، یعنی دوری از طاغوت و نپذیرفتن فرمان حاکمیت‌های غیرالهی، زمینه تعارض را ایجاد می‌کند. در اینجاست که جامعه الهی در برابر جامعه کفر و حاکم الهی در برابر حاکم غیرالهی قرار می‌گیرد و موضوع درگیری و جنگ مطرح می‌شود.
وی گفت: در نظام الهی و ولایی، فرماندهی در چارچوب حکم خداوند معنا دارد و مسئله دفاع نیز در همین چارچوب مطرح می‌شود. در جایی که مانعی در مسیر تحقق حاکمیت الهی ایجاد می‌شود، موضوع مقابله با آن مطرح است و بحث جنگ ابتدایی در زمان معصومان نیز در همین زمینه قابل بررسی است.
تحقق عدالت، بدون حضور مردم امکان‌پذیر نیست
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر با اشاره به آیه «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» اظهار کرد: پیامبران با دلایل روشن و معجزات آمدند و کتاب و میزان نیز در اختیار بشر قرار گرفت تا منشور اداره زندگی و معیار تشخیص حق از باطل و درست از نادرست مشخص باشد.
وی افزود: با این حال، در مرحله ایجاد حاکمیت، تحقق این هدف به حضور مردم وابسته است. تعبیر «لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» نشان می‌دهد مردم باید برای برپایی عدالت وارد میدان شوند.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه با اشاره به ماجرای بنی‌اسرائیل گفت: با وجود پیامبر، معجزات و نشانه‌هایی که برای آنان فراهم شده بود، هنگامی که باید به فرمان رهبر خود وارد سرزمینی می‌شدند، از همراهی خودداری کردند و به سرگردانی چهل ساله دچار شدند.
وی تأکید کرد: صرف وجود رهبر، قانون و معجزات کافی نیست؛ مردم نیز باید مسئولیت حضور در میدان را بپذیرند. اگر مردم نباشند، حاکمیت حکم‌الله تحقق پیدا نمی‌کند؛ همان‌گونه که در دوره‌هایی از تاریخ تحقق نیافت.
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر افزود: هنگامی که امام خمینی (ره) حرکت خود را آغاز کردند و مردم به صحنه آمدند، حاکمیت حکم‌الله در نظام جمهوری اسلامی شکل گرفت.
تأکید امام بر فقه جواهری، با نگاه حکومتی به فقه پیوند دارد
وی در بخش دیگری از سخنان خود، به تأکید امام خمینی (ره) بر فقه جواهری پرداخت و گفت: قدرت استنباط و اتقان علمی، ویژگی‌هایی است که دیگر فقهای بزرگ نیز از آن برخوردار بوده‌اند، اما به نظر می‌رسد نگاه صاحب جواهر به فقه، نگاهی حاکمیتی و حکومتی است.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه افزود: صاحب جواهر در بحث ولایت فقیه، منکر آن را کسی می‌داند که طعم فقه را نچشیده است؛ زیرا این موضوع به مأموریت تحقق حاکمیت حکم خداوند بر زمین بازمی‌گردد.
وی تأکید کرد: مبانی ما به همین حاکمیت حکم‌الله بازمی‌گردد و این، معیار اصلی است.
امام خمینی (ره) در فقه به مرتبه «غواصی» رسیده بودند
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر با نقل سخنی از آیت‌الله جوادی آملی درباره مراتب معرفت فقهی اظهار داشت: برخی از مرحله چشیدن فراتر می‌روند و به شُرب می‌رسند، برخی از شرب عبور می‌کنند و به سباحت می‌رسند و برخی نیز از سباحت فراتر می‌روند و به غواصی دست می‌یابند.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه افزود: تعبیر ایشان درباره امام خمینی (ره) این است که امام در فقه به مرتبه غواصی رسیده بودند و توانستند با حمایت مردم، حاکمیت حکم‌الله را عملیاتی کنند.
وی گفت: هنگامی که این حاکمیت شکل می‌گیرد، جنگ نیز به عنوان یکی از موضوعات مرتبط با آن، جایگاه خود را پیدا می‌کند. مأمور تحقق حکم خداوند بر زمین، در برابر تهدید دین، مسئولیت دفاع نیز دارد.
ایجاد توان دفاعی، وظیفه حاکم اسلامی است
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر با بیان اینکه پیامبران، دعوت‌کننده به سوی خداوند، تبیین‌کننده دین، مدافع دین و مجری احکام الهی هستند، اظهار کرد: هر جا دین در معرض خطر قرار گیرد، حاکم اسلامی که مأمور عملیاتی کردن حکم خداوند است، باید برای توانمندی جامعه قدرت ایجاد کند.
وی با اشاره به آیه «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَیْلِ» افزود: این آمادگی باید به مرحله‌ای برسد که دشمن از آن بیم داشته باشد. ایجاد چنین قدرتی، وظیفه حاکم اسلامی است.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه گفت: هنگامی که دشمن با همه ابزارهای خود وارد میدان می‌شود، باید هر ابزار و امکانی که در توان جامعه اسلامی است، فراهم شود.
وی با اشاره به تجربه پیامبران و مؤمنان در مواجهه با دشمنان و با استناد به آیه ۱۴۶ سوره آل عمران اظهار کرد: کسانی که در کنار پیامبران جنگیدند، در برابر آنچه در راه خدا به آنان رسید، سست نشدند، ضعف نشان ندادند و تسلیم نشدند؛ خداوند نیز صابران را دوست دارد.
پیوند رهبری، کتاب خدا و مردم، قدرت مقاومت ایجاد می‌کند
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر تأکید کرد: هنگامی که رهبری، منشور اداره زندگی مبتنی بر کتاب خدا و حضور مردم در کنار یکدیگر قرار گیرند، جامعه می‌تواند در برابر قدرتمندترین دشمنان مقاومت و ایستادگی کند و تاب‌آوری داشته باشد.
وی با اشاره به جنگ تحمیلی اخیر علیه ایران گفت: این جنگ از نظر ویژگی‌ها و حجم تسلیحاتی که علیه ملت ایران به کار گرفته شد، سابقه نداشت؛ به گونه‌ای که طرف‌هایی که برای یک جنگ جهانی در منطقه تسلیحات آماده کرده بودند، با کمبود سلاح روبرو شدند.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه افزود: در مقابل، مردم ایران با وجود این فشارها، مقاومت و تاب‌آوری خود را نشان دادند. این ایستادگی را باید در چارچوب باور به حکم‌الله و حاکمیت الهی فهم کرد.
دشمن از تسلیم ایران سخن می‌گفت، اکنون خواهان باز شدن تنگه هرمز است
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر با اشاره به سخن رهبر شهید انقلاب درباره تلاش دشمن برای بلعیدن و تسلیم کردن ایران اظهار کرد: مسئولان آمریکایی و رسانه‌های این کشور، اهداف مختلفی را برای جنگ مطرح کردند؛ از تسلیم کامل ایران و تغییر نظام تا جلوگیری از دستیابی به سلاح هسته‌ای.
وی افزود: هنگامی که اهداف نخست تحقق نیافت، به اهداف دیگر پرداختند؛ در حالی که سلاح هسته‌ای اساساً در دکترین نظامی ما جایگاهی ندارد و آن را بهانه قرار دادند.
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی فر پایان حمایت از گروه‌های منطقه‌ای، از جمله حزب‌الله، نابودی زیرساخت‌های موشکی، تضعیف نیروی هوایی و دریایی، نابودی صنایع دفاعی، کارخانه‌های پهپادسازی، سکوهای پرتاب و مراکز تولید موشک را از دیگر اهداف اعلام‌شده دشمن برشمرد.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه گفت: پس از آنکه همه توان خود را به کار گرفتند، اکنون به وضع پیش از جنگ برگشته‌اند و می‌گویند تنگه هرمز را برای ما باز کنید؛ در حالی که پیش از جنگ باز بود.
وی این وضعیت را نشانه اقتدار ناشی از حاکمیت حکم‌الله دانست و تأکید کرد: دشمنان به اهدافی که برای خود تعریف کرده بودند، دست نیافتند.
ایستادگی رزمندگان و مردم، جلوه باور به حاکمیت الهی است
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر با اشاره به فداکاری رزمندگان اظهار کرد: هنگامی که توحید ربوبی در جامعه نقش داشته باشد، رزمنده با وجود جراحات بسیار شدید، کنار پرتابگر می‌ایستد و اگر توان فشردن یک دکمه دیگر را داشته باشد، آن را انجام می‌دهد و به شهادت می‌رسد.
وی افزود: مردم نیز زیر بمباران‌های شدید ایستادگی کردند. در قم حملاتی رخ داد، اما در تهران شدت بمباران‌ها بسیار زیاد بود و مردم مقاومت کردند.
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه گفت: این ایستادگی در سایه باور به حاکمیت حکم‌الله است. اگر جایگاه حاکمیت اسلام در نظام ولایی به درستی ترسیم شود، بسیاری از مسائل ذیل آن قابل تبیین خواهد بود.
تفاوت نظام ولایی با فرمانروایی شخصی، در مبنای فرمان است
وی با اشاره به این پرسش که چه تفاوتی میان دستور شاه و دستور ولی فقیه وجود دارد، اظهار کرد: تفاوت این دو، از زمین تا آسمان است. در نظام شاهنشاهی، دستور از خواسته‌های کاخ سفید و اراده دشمن سرچشمه می‌گرفت، اما در نظام ولایی، اساس بر حکم‌الله است.
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر افزود: حاکم اسلامی در امور شخصی مانند دیگر انسان‌هاست، اما در جایگاه حقوقی، مأموریت دارد حکم خداوند را در جامعه اجرا و عملیاتی کند.
وی تأکید کرد: در بحث جنگ نیز همین مبنا وجود دارد و مسئولیت فرماندهی کل قوا در این چارچوب معنا پیدا می‌کند.
فرماندهی جنگ در چارچوب مسئولیت رهبری انجام می‌شود
جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه با اشاره به جایگاه فرماندهی کل قوا اظهار کرد: برخی پرسش‌ها از آنجا ناشی می‌شود که به ابعاد این مسئولیت توجه نمی‌شود؛ فرماندهی کل قوا، همه ابعاد مرتبط با این جایگاه را در بر می‌گیرد.
وی افزود: در جنگ ۱۲روزه، رهبر شهید در تمام جزئیاتی که نیازمند صدور فرمان درباره جنگ و چگونگی اداره آن بود، مسئولیت خود را انجام می‌دادند.
حجت‌الاسلام والمسلمین طیبی‌فر ادامه داد: پس از جنگ رمضان نیز رهبر کنونی همین مسئولیت را با جدیت در موضوعات و جزئیات مرتبط دنبال می‌کنند.
وی در پایان تأکید کرد: اگر مبنای حاکمیت دینی و جایگاه فرماندهی در نظام ولایی به درستی فهم شود، بسیاری از پرسش‌ها و ابهام‌هایی که در گوشه و کنار مطرح می‌شود، برطرف خواهد شد.
انتهای پیام
نظر شما